materiał partnera
Czy doczekamy się wygodnych przesiadek? Audyt węzłów przesiadkowych opublikowany przez Lepszy Służewiec
30 MARCA 2023
W tym tempie modernizacja węzłów potrwa 100 lat
Najnowszy raport „Łatwo, szybko, bezpiecznie – czyli jak zmienić węzły przesiadkowe, by poprawić komfort użytkowników i utrzymać atrakcyjność transportu publicznego”, opublikowany przez Lepszy Służewiec, pokazuje, że dziś stawką jest nie tylko komfort, ale przyszłość transportu publicznego w stolicy.
Raport podsumowuje ostatnie działania miasta w zakresie poprawy przesiadek. Zawiera także dobre praktyki z kraju i zagranicy oraz wyniki audytu czterech warszawskich węzłów przesiadkowych przeprowadzonego przez mieszkańców dzielnic: Białołęka, Mokotów, Ochota i Praga-Południe.
Nasza analiza pokazuje jasno: aż 60-80% badanych węzłów wymaga pilnych usprawnień. Skupiliśmy się na rozwiązaniach niskokosztowych, które można wdrożyć niemal 'od ręki’. Celem tego raportu nie jest tylko krytyka, ale przede wszystkim konstruktywny dialog z ZTM i władzami miasta. Chcemy, aby warszawskie węzły przesiadkowe przestały być 'wąskimi gardłami’, a stały się przyjaznymi przestrzeniami publicznymi. To inwestycja w czas i wygodę nas wszystkich. – Jakub Gładysz, autor raportu, przewodniczący BKDS ds. mobilności.
Najważniejsze wnioski z raportu
- Tempo modernizacji węzłów przesiadkowych wynosi średnio 1,5–2 węzły rocznie[1]. Oznacza to, że do zmodernizowania pozostało niemal 150 z 200 węzłów w Warszawie. Przy obecnym tempie zakończenie prac zajmie około 100 lat.
- Od 15 lat nie przeprowadzono kompleksowej analizy warszawskich węzłów przesiadkowych. Ostatnia taka ocena miała miejsce w 2010 roku.
- Audyt czterech wybranych węzłów pokazuje, że wiele problemów można rozwiązać szybko i niskim kosztem – bez czekania na wielkie, wieloletnie przebudowy. Jeżeli miasto chce zatrzymać odpływ pasażerów, wyznaczenie priorytetowych lokalizacji oraz przygotowanie konkretnego planu modernizacji jest kluczowe dla utrzymania atrakcyjności transportu publicznego.
Julia Trzcińska, Clean Cities Polska: Nowe linie tramwajowe czy wspólny bilet nie wystarczą, jeśli przesiadka oznacza bieganie przez skrzyżowanie w deszczu. O wyborze środka transportu decyduje codzienne doświadczenie mieszkańców. Potrzebujemy jakości i sprawności, nie tylko wielkich i czasochłonnych inwestycji. Dziś waży się, czy przez kolejne dekady utkniemy w korkach, czy Warszawa stworzy naprawdę sprawny i zintegrowany system transportowy.
Węzły przesiadkowe decydują o wyborze: transport publiczny czy samochód?
Autorzy przypominają, że każdego dnia po stolicy transportem publicznym porusza się ok. 5 mln pasażerów, a w tym ruchu odbywa się aż 1,8 mln przesiadek dziennie[2]. To pokazuje jasno: węzły przesiadkowe są kluczowym elementem funkcjonowania całego systemu. Jeśli są wygodne i intuicyjne – komunikacja miejska pozostaje konkurencyjna czasowo i kosztowo. Jeśli są chaotyczne i niebezpieczne – pasażerowie częściej wybierają indywidualny transport samochodowy.
Węzeł przesiadkowy to miejsce, w którym spotykają się różne środki transportu – metro, tramwaj, autobus, kolej, rower czy parking Park&Ride. Dobrze zaprojektowany węzeł działa jak jasna instrukcja obsługi miasta: patrzysz – rozumiesz – idziesz.
Dlaczego komfort przesiadek w Warszawie ma dziś kluczowe znaczenie?
Z badań wynika, że czas przejazdu jest dla pasażerów znacznie ważniejszy niż cena biletu. A czas podróży to nie tylko jazda pojazdem – to także dojście, oczekiwanie i przesiadka. Stawką są konkretne liczby i realne decyzje mieszkańców. Obecnie obserwujemy spadek liczby pasażerów warszawskiego transportu publicznego o 20% (dane ZTM z 2024 r. w porównaniu z 2015 r.), co pokazuje, że system nie może pozwolić sobie na dalsze „uciekanie” mieszkańców do samochodów[3].
Presja będzie rosła. Warszawa i okolice się rozbudowują, a metropolia zmierza w stronę ok. 4 mln mieszkańców w perspektywie kolejnych dekad[4]. Do tego dochodzi starzejące się społeczeństwo – im więcej osób starszych i osób o ograniczonej mobilności, tym większe znaczenie mają wygoda, dostępność, krótsze dojścia i brak barier.
Jak poprawić warszawskie węzły przesiadkowe? Skala problemu
Raport Lepszego Służewca pokazuje, że problem ma charakter systemowy. Od 2010 roku istotnie zmodernizowano jedynie ok. 12–19% węzłów. Oznacza to, że do modernizacji pozostaje wciąż od ok. 136 do 147 lokalizacji. W praktyce, według raportu, nawet 60–80% węzłów wymaga działań – od drobnych poprawek po poważne modernizacje infrastrukturalne[5].
A tempo zmian? Średnio 1,5–2 węzły rocznie. Jeśli nie powstanie plan przyspieszenia modernizacji, większość z nas nie doczeka się realnej poprawy jakości przesiadek.
Przeprowadzony audyt objął cztery lokalizacje: Metro Wilanowska, Plac Narutowicza, pętlę Żerań i Rondo Wiatraczna. W badaniach wzięli udział przedstawiciele lokalnych organizacji społecznych oraz mieszkańcy tych dzielnic.
Audyt czterech warszawskich węzłów – najczęstsze problemy
Najczęstsze problemy to:
- brak priorytetu dla pieszych oraz dla transportu publicznego,
- bariery fizyczne, w tym brak wind i podjazdów,
- konflikty ruchu pieszych i pojazdów, np. zbyt krótkie czasy przejścia dla pieszych oraz brak wysepek poprawiających bezpieczeństwo,
- zbyt duże odległości między przystankami, np. brak możliwości przesiadki na tym samym peronie metra czy oddalenie stacji metra od skrzyżowania, przy którym znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe,
- brak czytelnego oznakowania i informacji w czasie rzeczywistym.
Konkretne rekomendacje: jak przyspieszyć modernizację przesiadek
Podsumowując, każdy z przeanalizowanych węzłów wymaga interwencji.
- Pętla Żerań, kluczowa dla Białołęki, nie posiada windy, a osoby o ograniczonej mobilności napotykają schody bez alternatywy.
- Na Rondzie Wiatraczna przystanki są od siebie oddalone, a na części przejść brakuje wysepek, co obniża bezpieczeństwo pieszych.
- Na węźle Metro Wilanowska brakuje spójnego systemu informacji, a parking P&R nie został odpowiednio zintegrowany pod kątem wygody osób przesiadających się do komunikacji miejskiej.
- Na Placu Narutowicza brakuje przejścia dla pieszych oraz spójnego systemu informacji.
Szybkie zmiany zamiast czekania dekadami
Autorzy raportu wskazują konkretne działania, które mogą zatrzymać odpływ pasażerów i podnieść jakość transportu publicznego:
- przeprowadzenie kompleksowej analizy wszystkich węzłów i określenie tych wymagających pilnej interwencji,
- szybki plan naprawczy dla najbardziej problematycznych lokalizacji,
- wydzielone korytarze i pasy dla autobusów tam, gdzie potoki pasażerów są największe i autobusy najczęściej utykają w korkach,
- standaryzację peronów i skracanie odległości przesiadkowych,
- lepsze zarządzanie ruchem pieszych: jasne trasy, czytelne oznakowanie i strefowanie ruchu,
- pilotaże rozwiązań oraz mierzenie efektów przed wdrożeniem ich na szeroką skalę.
Przesiadki to nie detal techniczny, lecz moment, w którym pasażer podejmuje decyzję: zostać przy komunikacji miejskiej czy wybrać samochód. Bez szybkich i konsekwentnych działań Warszawski Transport Publiczny będzie tę decyzję coraz częściej przegrywać.
Źródła:
[1] Jakub Gładysz, Łatwo, szybko, bezpiecznie – czyli jak zmienić węzły przesiadkowe, by poprawić komfort użytkowników i utrzymać atrakcyjność transportu publicznego, Warszawa, 2026
[2] Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie, Etap III Standardy i wytyczne dla
węzłów przesiadkowych, Warszawa 20191.
[3] Z raportów ZTM z 2019 r. liczba pasażerów transportu zbiorowego w stolicy wynosiła 1,2 mld osób, a w 2024 r. 956 mln osób, czyli o 20% mniej. Przy czym to okres, w którym w Warszawie przybyło ok. 200 tys. mieszkańców.
[4] Obliczenia własne za GUS Prognoza ludności na lata 2023-2060. Link: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060%2C11%2C1.html
[5] Jakub Gładysz, Łatwo, szybko, bezpiecznie – czyli jak zmienić węzły przesiadkowe, by poprawić komfort użytkowników i utrzymać atrakcyjność transportu publicznego, Warszawa, 2026
Raport z audytu węzłów przesiadkowych
„Łatwo, szybko, bezpiecznie – czyli jak zmienić węzły przesiadkowe w Warszawie?”
POZOSTAŁE WPISY
