
Warszawa, Wrocław i Kraków – polskie miasta objęte europejskim rankingiem „Free to Breathe 2026” przygotowanym przez Clean Cities – znalazły się w najniższej ćwiartce zestawienia 40 metropolii. Otrzymały najgorszą ocenę: E.

Najważniejsze fakty z raportu
Sukces w walce z pyłem. Transport pozostaje wyzwaniem
Zestawienie pomiarów z lat 2016–2018 i 2023–2025 dowodzi, że determinacja w walce z niską emisją z pieców przynosi wymierne rezultaty. Kraków zredukował stężenie drobnego pyłu PM2,5 o ponad połowę, a Warszawa i Wrocław osiągnęły wyniki wyraźnie lepsze od europejskiej średniej. Znacznie trudniejszym wyzwaniem okazuje się transport drogowy. Pod względem tempa eliminacji dwutlenku azotu (NO2) polskie miasta trafiły do dolnej ćwiartki rankingu.
Spadek stężeń pyłu pokazuje, że konsekwentne działania przynoszą efekty. Teraz podobnej uwagi wymagają spaliny na ulicach, przy domach, szkołach i przedszkolach. Potrzebujemy lepszej ochrony zdrowia mieszkańców, zwłaszcza dzieci, seniorów i osób mieszkających przy ruchliwych drogach – mówi Marta Żakowska, koordynatorka kampanii w Clean Cities.
Strefy czystego transportu: przewaga nad regionem i potrzeba kolejnych kroków
Polskie metropolie wypadają w obszarze polityki transportowej wyraźnie lepiej niż porównywane miasta Europy Środkowo-Wschodniej. Warszawa i Kraków otrzymały punkty m.in. za utworzenie stref niskiej emisji (inaczej stref czystego transportu), choć w ocenie autorów raportu ich ambicja pozostaje na razie ograniczona
O skuteczności stref czystego transportu decydują zarówno ich wymagania, jak i ich przestrzeganie. Kolejnym krokiem powinna być dokładniejsza analiza tego, które pojazdy odpowiadają za największą część zanieczyszczeń na miejskich ulicach. Szczególną uwagę warto skierować na floty komercyjne, w tym taksówki i samochody dostawcze, które ze względu na duże dzienne przebiegi mogą mieć szczególnie istotny udział w emisji spalin. Pozwoli to skierować działania i wsparcie tam, gdzie przyniosą największą korzyść dla zdrowia mieszkańców – mówi Nina Józefina Bąk, dyrektorka Clean Cities Campaign w Polsce.
Ranking wskazuje także lokalne atuty miast
Nowe standardy na 2030 rok: wyzwanie dla całej Europy
Na czele zestawienia znalazły się Kopenhaga oraz obszary metropolitalne Sztokholmu i Helsinek – jako jedyne uzyskały najwyższą notę A. Stawkę zamykają Zagrzeb, Bukareszt i Ateny. Wszystkie 11 miast z najniższymi ocenami (E lub F) leży w Europie Południowej lub Środkowo-Wschodniej. W rankingu oceniono dystans dzielący miasta od nowych poziomów zrewidowanej unijnej dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD), której przepisy państwa członkowskie muszą transponować do 11 grudnia 2026 roku. Od 2030 roku roczne limity dopuszczalnych stężeń wyniosą 20 µg/m³ dla NO2 oraz 10 µg/m³ dla PM2,510. Średnie stężenia z lat 2023–2025 w polskich miastach przekraczają nadchodzące normy:
Aż 37 z 40 ocenionych metropolii (ok. 93%) nie spełnia dziś co najmniej jednego z przyszłych limitów – jest to ocena dystansu do standardów przewidzianych na 2030 rok, a nie formalna ocena zgodności z aktualnie obowiązującym prawem.
– Czyste powietrze to jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji w zdrowie publiczne, jakich może dokonać miasto. Każda decyzja o ograniczeniu zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego to szansa na zapobieganie chorobom i tworzenie zdrowszych ulic dla wszystkich. Wyniki te pokazują, że postęp jest możliwy, ale jest on dalece nierównomierny. Ochrona zdrowia ludzi wymaga przywództwa i determinacji politycznej –
mówi dr Maria Nera, była dyrektor Departamentu Środowiska, Zmian Klimatu i Zdrowia w Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz potencjalna kandydatka na stanowisko Dyrektora Generalnego WHO
Od rankingu do działania: petycje do władz miast
W ramach kampanii „Free to Breathe” Clean Cities zachęca mieszkańców europejskich miast do podpisywania petycji do swoich władz o konkretne działania na rzecz czystszego powietrza. W Warszawie adresatem apelu jest Prezydent Rafał Trzaskowski. Warszawska petycja wskazuje trzy priorytety: mniej spalin dzięki skuteczniejszej strefie czystego transportu, wygodniejsze dojazdy transportem publicznym z szybko rozwijających się osiedli oraz bezpieczniejsze i spokojniejsze ulice przy szkołach.
Petycję podpisać można na stronie: www.petitions.cleancitiescampaign.org/free-to-breathe-warszawa/
O rankingu
Przygotowany przez Clean Cities „Free to breathe City ranking 2026” obejmuje 40 europejskich miast. Zestawienie ocenia poziom zanieczyszczenia powietrza, poziom spełniania nowych unijnych norm, zmianę stężeń PM2.5 i NO₂ oraz działania w obszarze systemu transportowego miasta. Dane o stężeniach obejmują lata 2023–2025, a ocenę poprawy oparto na porównaniu z latami 2016–2018. Wyniki nie stanowią samodzielnej oceny skuteczności poszczególnych SCT, zwłaszcza działań wprowadzonych pod koniec tego okresu lub później. Ranking obejmuje zarówno miasta w granicach administracyjnych, jak i szersze obszary metropolitalne, zgodnie z jednostkami dostępnymi w danych Europejskiej Agencji Środowiska. Dane za 2025 rok są nadal weryfikowane, dlatego ostateczne wartości mogą ulec niewielkim zmianom.
Źródła danych: Europejska Agencja Środowiska, roczne statystyki jakości powietrza (połączone bazy AirBase i e-Reporting) uzupełnione badaniami Clean Cities nad politykami miejskimi.
O nas
Clean Cities zachęca obecnie rządy i władze miast do wykorzystania AAQD jako szansy na poprawę zdrowia i codziennego życia mieszkańców – poprzez jasne plany redukcji zanieczyszczeń oraz działania ograniczające główne miejskie źródła emisji. Clean Cities to europejska koalicja ponad 150 organizacji pozarządowych i inicjatyw oddolnych, która buduje poparcie społeczne dla transformacji miast – od miast pełnych zanieczyszczeń komunikacyjnych w stronę zdrowych miast mobilności aktywnej, współdzielonej oraz elektrycznej.
Kontakt dla mediów:
Nina Józefina Bąk
Dyrektorka Clean Cities w Polsce
tel.: +48 501 142 107
e-mail: nina.bak@cleancitiescampaign.org
Marta Żakowska
Koordynatorka kampanii w Clean Cities w Polsce
tel.: +48 501 330 966
e-mail: marta.zakowska@cleancitiescampaign.org
Pliki do pobrania:
Komentarz audio Niny Józefiny Bąk o rankingu i petycji
Podsumowanie raportu Clean Cities Free to Breathe 2026 i rankingu / PL


