17 listopada 2026

ranking free to breathe 2026: jakim powietrzem oddychają europejskie miasta?

Polski paradoks jakości powietrza: rekordowy spadek pyłów z pieców, ale Warszawa, Kraków i Wrocław na dnie rankingu za spaliny.

 Warszawa, Wrocław i Kraków – polskie miasta objęte europejskim rankingiem  „Free to Breathe 2026” przygotowanym przez Clean Cities – znalazły się w najniższej ćwiartce zestawienia 40 metropolii. Otrzymały najgorszą ocenę: E.

 


Najważniejsze fakty z raportu

  • Ocena E dla Polski: Warszawa zajęła 33. miejsce (23,4 pkt), Wrocław 34. (22,3 pkt), a Kraków 35. (21,7 pkt) w gronie 40 badanych miast. Różnice punktowe są minimalne i wskazują na zbliżony profil wyzwań.
  • Krakowski przełom w walce z pyłami: W latach 2023-2025 Kraków obniżył średnie stężenie pyłu PM2,5 aż o 51% w porównaniu z latami 2016-2018, zajmując drugie miejsce w całej Europie pod względem tempa poprawy. Warszawa osiągnęła 6. wynik w Europie (spadek o 36%), a Wrocław 14. (spadek o 33%) – wszystkie znalazły się powyżej średniej europejskiej (28%).
  • Spalinowa blokada: Redukcja stężenia dwutlenku azotu (NO2) pochodzącego głównie z transportu wyniosła zaledwie 22% w Warszawie, 23% we Wrocławiu i 26% w Krakowie – wobec unijnej średniej spadku wynoszącej 35%.
  • Polityka transportowa powyżej średniej regionu: Polskie metropolie wdrażają bardziej aktywne działania niż inne miasta Europy Środkowo-Wschodniej (średnia 4,0 pkt na 10 wobec 1,9 pkt dla regionu CEE). Warszawa zdobyła 5 pkt, Kraków 4 pkt, a Wrocław 3 pkt.

Sukces w walce z pyłem. Transport pozostaje wyzwaniem

Zestawienie pomiarów z lat 2016–2018 i 2023–2025 dowodzi, że determinacja w walce z niską emisją z pieców przynosi wymierne rezultaty. Kraków zredukował stężenie drobnego pyłu PM2,5 o ponad połowę, a Warszawa i Wrocław osiągnęły wyniki wyraźnie lepsze od europejskiej średniej. Znacznie trudniejszym wyzwaniem okazuje się transport drogowy. Pod względem tempa eliminacji dwutlenku azotu (NO2) polskie miasta trafiły do dolnej ćwiartki rankingu.

Spadek stężeń pyłu pokazuje, że konsekwentne działania przynoszą efekty. Teraz podobnej uwagi wymagają spaliny na ulicach, przy domach, szkołach i przedszkolach. Potrzebujemy lepszej ochrony zdrowia mieszkańców, zwłaszcza dzieci, seniorów i osób mieszkających przy ruchliwych drogach – mówi Marta Żakowska, koordynatorka kampanii w Clean Cities.

Strefy czystego transportu: przewaga nad regionem i potrzeba kolejnych kroków

Polskie metropolie wypadają w obszarze polityki transportowej wyraźnie lepiej niż porównywane miasta Europy Środkowo-Wschodniej. Warszawa i Kraków otrzymały punkty m.in. za utworzenie stref niskiej emisji (inaczej stref czystego transportu), choć w ocenie autorów raportu ich ambicja pozostaje na razie ograniczona

O skuteczności stref czystego transportu decydują zarówno ich wymagania, jak i ich przestrzeganie. Kolejnym krokiem powinna być dokładniejsza analiza tego, które pojazdy odpowiadają za największą część zanieczyszczeń na miejskich ulicach. Szczególną uwagę warto skierować na floty komercyjne, w tym taksówki i samochody dostawcze, które ze względu na duże dzienne przebiegi mogą mieć szczególnie istotny udział w emisji spalin. Pozwoli to skierować działania i wsparcie tam, gdzie przyniosą największą korzyść dla zdrowia mieszkańców – mówi Nina Józefina Bąk, dyrektorka Clean Cities Campaign w Polsce.

Ranking wskazuje także lokalne atuty miast

  • Wrocław jest liderem infrastruktury rowerowej – wydzielone i chronione drogi rowerowe stanowią tam 52% głównych tras (wobec 45% w Warszawie i 37% w Krakowie).
  • Kraków przoduje w elektryfikacji transportu zbiorowego – 23% floty autobusowej stanowią pojazdy elektryczne (w Warszawie 13%, we Wrocławiu 9%).
  • Szkolne ulice pozostają niewykorzystaną szansą: obejmują one poniżej 10% placówek w Warszawie i Wrocławiu, natomiast Kraków nie osiągnął progu punktowego (minimum dwie takie ulice).

 

Nowe standardy na 2030 rok: wyzwanie dla całej Europy

Na czele zestawienia znalazły się Kopenhaga oraz obszary metropolitalne Sztokholmu i Helsinek – jako jedyne uzyskały najwyższą notę A. Stawkę zamykają Zagrzeb, Bukareszt i Ateny. Wszystkie 11 miast z najniższymi ocenami (E lub F) leży w Europie Południowej lub Środkowo-Wschodniej. W rankingu oceniono dystans dzielący miasta od nowych poziomów zrewidowanej unijnej dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD), której przepisy państwa członkowskie muszą transponować do 11 grudnia 2026 roku. Od 2030 roku roczne limity dopuszczalnych stężeń wyniosą 20 µg/m³ dla NO2 oraz 10 µg/m³ dla PM2,510. Średnie stężenia z lat 2023–2025 w polskich miastach przekraczają nadchodzące normy:

  • stężenie NO2 wynosi od 26,0 µg/m³ we Wrocławiu do 31,1 µg/m³ w Krakowie.
  • stężenie PM2,5 mieści się w przedziale od 15,3 µg/m³ w Warszawie do 17,1 µg/m³ w Krakowie.

Aż 37 z 40 ocenionych metropolii (ok. 93%) nie spełnia dziś co najmniej jednego z przyszłych limitów – jest to ocena dystansu do standardów przewidzianych na 2030 rok, a nie formalna ocena zgodności z aktualnie obowiązującym prawem.

– Czyste powietrze to jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji w zdrowie publiczne, jakich może dokonać miasto. Każda decyzja o ograniczeniu zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego to szansa na zapobieganie chorobom i tworzenie zdrowszych ulic dla wszystkich. Wyniki te pokazują, że postęp jest możliwy, ale jest on dalece nierównomierny. Ochrona zdrowia ludzi wymaga przywództwa i determinacji politycznej – 

 

Od rankingu do działania: petycje do władz miast

W ramach kampanii „Free to Breathe” Clean Cities zachęca mieszkańców europejskich miast do podpisywania petycji do swoich władz o konkretne działania na rzecz czystszego powietrza. W Warszawie adresatem apelu jest Prezydent Rafał Trzaskowski. Warszawska petycja wskazuje trzy priorytety: mniej spalin dzięki skuteczniejszej strefie czystego transportu, wygodniejsze dojazdy transportem publicznym z szybko rozwijających się osiedli oraz bezpieczniejsze i spokojniejsze ulice przy szkołach.

Petycję podpisać można na stronie: www.petitions.cleancitiescampaign.org/free-to-breathe-warszawa/

O rankingu

Przygotowany przez Clean Cities „Free to breathe City ranking 2026” obejmuje 40 europejskich miast. Zestawienie ocenia poziom zanieczyszczenia powietrza, poziom spełniania nowych unijnych norm, zmianę stężeń PM2.5 i NO₂ oraz działania w obszarze systemu transportowego miasta. Dane o stężeniach obejmują lata 2023–2025, a ocenę poprawy oparto na porównaniu z latami 2016–2018. Wyniki nie stanowią samodzielnej oceny skuteczności poszczególnych SCT, zwłaszcza działań wprowadzonych pod koniec tego okresu lub później. Ranking obejmuje zarówno miasta w granicach administracyjnych, jak i szersze obszary metropolitalne, zgodnie z jednostkami dostępnymi w danych Europejskiej Agencji Środowiska. Dane za 2025 rok są nadal weryfikowane, dlatego ostateczne wartości mogą ulec niewielkim zmianom.

Źródła danych: Europejska Agencja Środowiska, roczne statystyki jakości powietrza (połączone bazy AirBase i e-Reporting) uzupełnione badaniami Clean Cities nad politykami miejskimi.

O nas

Clean Cities zachęca obecnie rządy i władze miast do wykorzystania AAQD jako szansy na poprawę zdrowia i codziennego życia mieszkańców – poprzez jasne plany redukcji zanieczyszczeń oraz działania ograniczające główne miejskie źródła emisji. Clean Cities to europejska koalicja ponad 150 organizacji pozarządowych i inicjatyw oddolnych, która buduje poparcie społeczne dla transformacji miast – od miast pełnych zanieczyszczeń komunikacyjnych w stronę zdrowych miast mobilności aktywnej, współdzielonej oraz elektrycznej. 

 

Kontakt dla mediów:

Nina Józefina Bąk

Dyrektorka Clean Cities w Polsce

tel.: +48 501 142 107

e-mail: nina.bak@cleancitiescampaign.org

Marta Żakowska

Koordynatorka kampanii w Clean Cities w Polsce

tel.: +48 501 330 966

e-mail: marta.zakowska@cleancitiescampaign.org

 

Pliki do pobrania:

Komentarz audio Niny Józefiny Bąk o rankingu i petycji

Podsumowanie raportu Clean Cities Free to Breathe 2026 i rankingu / PL

Raport Clean Cities: Free to Breathe 2026 / ENG

Infografiki Free to Breathe 2026